Altijd weten hoe de vlag erbij hangt in je productiehal

In een aflevering van de Key User Podcast spraken Ruben Jansen en Dirko Wijers met André van der Loo, directeur-eigenaar van Dumocom en al meer dan 15 jaar klant bij Blisss. Een ondernemer die als geen ander kan vertellen wat het betekent om pragmatisch om te gaan met automatisering. Van een eerste ERP-implementatie in 2,5 maand tot AGV's, AI en een wiskundige op de planning. André deelt zijn filosifie recht voor zijn raap. 

Andre

Van Excel-kunstwerken naar realtime inzicht

Toen André in 2010 bij Dumocom begon, trof hij een bedrijf aan dat de littekens droeg van mindere tijden. "Daar trof ik een bedrijf aan waar een beetje de pijn wel zichtbaar was van de mindere tijden. Ook nog wel een bedrijf waar de automatisering... Excel automatisering was het, zoals veel bedrijven toen hadden. En nog een boekhoudpakketje en noem maar op. En heel weinig procedures."

André kwam van een divisie van Bosch, waar hij een totaal andere cultuur gewend was: "Wij leefden in de procedures. Procedure voor de procedures. Wij waren een procedure."

Zijn vader runde het bedrijf op gevoel en op zijn eigen Excelsheets. "Mijn vader is financieel heel goed, maar die moest het altijd doen met de informatie voor gisteren. Dan werd dat in wat mijn zus en ik altijd noemen de Excel sheets van pa. Dat zijn ware kunststukken, je kan ze aan de muren hangen. Hij gooit daar alles in, dan weet hij alles en ik kijk ernaar en denk oké, hoe moet ik hem houden? Maar hij trok daar wel altijd de juiste conclusies uit."

Voor André voldeed dat niet. "Ik had heel sterk de behoefte van, ik wil gewoon iedere dag weten hoe de vlag erbij hangt." Hij beschrijft een test die hij voor zichzelf bedacht: "Ik heb er daarna ook een beetje sport van gemaakt, van in te schatten van stel dat ik nou eerst in mijn systeem heb gekeken, wat is dan de stemming in de fabriek of vice versa. Je loopt eerst de fabriek in, je ziet allemaal chagrijnige gezichten, nou dan weet ik wel als ik mijn computer op start dat er niet al het beste uit zit."

Daar moest goede automatisering aan voldoen: "Het moet in één oogopslag je kunnen vertellen hoe de vlag erbij hangt."

1713186052377

De keuze: gevoel boven alles

Toen André op zoek ging naar een nieuwe automatiseringspartner, vroeg hij drie gerenommeerde partijen om een voorstel. De keuze viel uiteindelijk op Blisss, niet op basis van een spreadsheet vol criteria, maar op gevoel.

"Als mensen mij eens vragen van hoe zit het met automatisering? Waar zou je vanuit gaan? Dan zeg ik altijd, ja, gevoel. Kijk, je zit er nu inmiddels lang in. In ieder automatiseringsproject krijg je momenten dat je met de koppen tegen elkaar gaat slaan. Dan kan je dat maar beter doen met mensen die je mag en waarvan je denkt, daar komen wij wel uit."

"Uiteindelijk is het altijd geven en nemen. Het is verwachtingsmanagement aan twee kanten. En soms loopt dat uit elkaar. Het gaat te snel, het gaat te langzaam, het klopt niet. Uiteindelijk moet je het oplossen."

Live in 2,5 maand tijd

Het project werd in razend tempo doorgetrokken. André en Dirko kregen het systeem in 2,5 maand live, terwijl André eind oktober nog twijfelde of de deadline van 1 januari haalbaar zou zijn. "Toen zijn we zelfs allebei 's avonds thuis op de bank met de laptop open gaan zitten. We hebben het er gewoon doorheen getrokken. Zowel jij als ik hebben daarna gezegd, zo doen we het de volgende keer niet meer. Maar we zijn er wel gekomen en ook in korte tijd gekomen toen."

Ruben Jansen, die zelf al jaren projecten draait bij Blisss, zet daar zijn vakkundige kanttekening bij: "Dat vind ik heel snel. Meestal zie je toch dat klanten er zeker een half jaar of langer voor uittrekken, omdat je het hele verandermanagement ook hebt. Maar 2,5 maand is heel mooi. 

Wat maakte het verschil? Volgens Ruben: "De snelheid van beslissingen maken. Niet te veel mensen bij zo'n project betrekken." En natuurlijk: "Dicht bij de standaard blijven."

RC0A1360

Begin bij de standaard, kijk dan wat je mist

De heilige regel die door het hele gesprek heen weerklinkt: zo min mogelijk maatwerk. André onderbouwt dat met een ijzersterke observatie:

"Iedere ondernemer roept van ja maar ons bedrijf is anders en wij doen alles anders en bij ons werkt dat niet en weet ik wat allemaal. Ik vraag dan altijd van je koopt ook gewoon spullen in, die zet je in een magazijn en je gooit het door een machine en je zet het weer in je magazijn. Je hebt een vrachtwagen en je stuurt factuur erachteraan. Doe jij, doet de buurman. Vaak zitten op detailniveau wel heel erg verschillen. Alleen, feitelijk, je boekingsgangen zijn bijna altijd wel hetzelfde."

En dan komt de uitspraak die in het ERP-vak een klassieker zou moeten worden:

"Automatisering is net een ui. Hoe dieper je erin snijdt, hoe harder je gaat janken. Die regel, dat is gewoon een wet. Dat is gewoon zo."

André legt uit waarom: "In principe, als je het simpel houdt, dan maak je het toenertijd ook nog wel heel erg makkelijk voor je eigen mensen om uit te zoeken van hoe het dan werkt. Dan kan je het gewoon op internet vinden. Terwijl, ja, als je alles anders gaat maken en met knoppen gaat slepen en rare boekingsgangen gaat verzinnen. Nou, succes."

Bij de upgrade naar Business Central, 14 jaar na de eerste implementatie, kwam die filosofie nog sterker terug. Het maatwerk uit het oorspronkelijke project, bedoeld om vrachtkosten te scheiden van de kostprijs verkopen, was niet meer nodig: "Vervolgens ben je, na 14 jaar verder, ga je naar Business Central naartoe. Daar zit gewoon een proces in wat dat kan. Je werkt met een artikeltoeslag. Het is even je boekingsgang veranderen met je inkopenfacturen. En je hebt hetzelfde resultaat. En nou hoppakee, weg maatwerk."

Zijn advies aan andere ondernemers is daarom helder: "Ik geef dat ook vaak als advies als mensen vragen van ja, moet je naar kijken bij ERP. Begin gewoon eens bij die standaard en ga dan kijken wat je mist in plaats van wat vaak gebeurt van 'we gaan het met z'n allen doen, we gaan alle wensen ophalen'. Nou ja, goed, succes met de offerten die je gaat krijgen. Daar ga je echt enorm van schrikken."

En over die wensen van gebruikers: "Als je met gebruikers gaat praten en ze zitten al in een systeem, eerst komen ze aan, ja, werkt niet fijn of weet ik wat allemaal, en vervolgens beginnen ze te praten. Ja, maar als Piet belt en die wil dat, dan wil ik een knop hebben. Dus dan ben je 35 knoppen aan het maken en als Mariet belt, die wil weer iets anders."

Vandaar zijn beroemde rekensom tegen zijn eigen mensen: "Als je begint te praten... Iedere zin kost 1000 euro en iedere komma die je erin zet 500 euro extra. Dus als dit, dan dat. Ja, stop maar. Ga maar programmeren. Jullie worden er blij van. Jullie doen alles. Maar ja, je creëert gewoon een oerwoud."

Voedselveiligheid

Duitse ingenieurs versus Italiaanse ingenieurs

Een van de mooiste passages uit het gesprek gaat over de vraag: hoe pak je zo'n project nou aan als directeur? André's antwoord wijkt af van het standaard ondernemersboekje.

"Vaak is sprake van angst. En als je er bang voor bent, dan ga je plannen maken. Plan A tot en met Z. En contingency plan en weet ik wat allemaal. Fallbacks."

Hij vergelijkt het met een mariniersuitspraak die hij ooit hoorde: "Het is goed om plannen te hebben, maar op het moment dat de deur van de helikopter open gaat, gaat het plan het raam uit. En zo moet je er ook in zitten."

"Ik vergelijk het altijd een beetje tussen, het verschil tussen Duitse ingenieurs en Italiaanse ingenieurs. We hebben een soort nieuwe treinen gekocht in Italië. Nou, die eerste die werden geleverd en die rammelden uit elkaar en vervolgens heel het land valt er overheen en die treinen deugen niet. Maar als je een nieuwe trein wil hebben die niet uit elkaar valt, dan moet je in Duitsland een trein kopen. Daar hebben ze 15 jaar over gedaan. Daar betaal je dubbel voor, maar je krijgt een goede, dure, goed werkende trein. Als je in Italië een nieuwe trein koopt, dan verkopen ze die jou heel makkelijk. Die gaan ze bouwen. Die eerste die deugt niet. Maar Italianen zijn ontzettend goed in improviseren. En het zijn hele goede machinebouwers. Ze bouwen ongeveer de beste helikopters ter wereld. Dus het is niet dat ze niks kunnen. Alleen, zij werken met heel veel iteraties. Van, oh, het gaat mis. Oh, we fixen het."

Ofwel: agile werken in optima forma.

"Je moet goede mensen hebben, daar staat het overal mee. En je moet het vertrouwen hebben dat als er iets misgaat, dat je het heel snel op kunt gaan lossen. En gelukkig zitten wij niet in de business dat we aan een operatietafel staan en er een patiënt ligt. Bij ons is het vaak zo, het is vervelend, maar als het vandaag niet lukt, dan is het ook prima als het morgen lukt."

Zijn aansporing aan andere ondernemers: "Doe het maar niet. Droom maar. Hou een doel voor ogen. Begin maar. Durf ook fouten te maken. Het gaat toch fout op bepaalde momenten. Hoe goed je automatiseerder ook is. Het gaat gewoon een paar keer fout. Nou, dan los je het op."

Wat levert het op? De temperatuur in de fabriek

Wat heeft al die automatisering Dumocom nu echt opgeleverd? André maakt het concreet.

"Mijn vader en ik beginnen elkaar een beetje uit te dagen van wie weet het snelst hoe de vlag erbij hangt. Vanaf het moment dat we live zijn gegaan, was ik op ieder moment sneller. Maar de eerste twee maanden zat ik er wel langs."

De winst zit volgens hem niet alleen in snelheid, maar vooral in tijdig handelen: "Je ziet het veel eerder aankomen. Als het een tijdje niet marcheert en je ziet het ook al meteen in je cijfers terug. Dan kun je veel proactiever gaan handelen. Dan kun je al hele andere vragen gaan stellen in je bedrijf. Je kan ook alvast heel anders gaan communiceren met je klanten."

"Want ook daar, dat geldt bij alle zakenrelaties, aan de twee kanten verwachtingsmanagement. Als je weet dat het spannend gaat worden, dan kan ik maar beter deze week mijn klant opbellen. Dat het volgende week wel eens lastig kan worden. In plaats van dat ik ga zitten wachten en hopen op een wonder."

Joop DSC8909

En misschien wel het belangrijkst: betere analyses leiden tot andere strategische keuzes. "In eerste instantie wil je altijd ieder product hebben en je onderhandelt over de prijs. Maar als je precies weet wat jouw product doet. Ja, ik heb wel eens klanten, toen ik goed geautomatiseerd ging, ging het er goed aan rekeningen. Ik dacht van ik ben het geld erachteraan aan het brengen. Terwijl ik altijd dacht van dat is een goede klant, veel omzet, die moet ik houden."

"Als je die analyses heel goed kunt doen en je weet ook waar je het geld aan het winnen bent en waar aan het verliezen, dan ga je anders in de markt zitten. Je maakt ook andere keuzes in je personeelszaken. Veel beter waar de pijn zit."

Zijn boekhoudershart komt boven: "Als je je kosten op de juiste plekken weet te leggen en bij de juiste producten en noem maar op, dan weet je echt een stuk meer. Soms weet je niet of je commercieel de slag aan het verliezen bent of dat je in je fabriek de slag aan het verliezen bent. En die dingen moet je, als je dan toch gaat automatiseren, die moet je er heel erg in gaan brengen."

"Uiteindelijk, een fabriek is ook gewoon eigenlijk een urenmachine. De machine moet draaien op het moment dat die moet draaien, op de juiste snelheid, er moet de juiste kwaliteit uit komen. Als dat zo is, en je hebt dat helemaal in de smiezen, dan is jouw fabriek betrouwbaar."

Er wordt meer verdiend aan de logistiek dan aan de fles

Dan kijkt André vooruit. Naar AGV's, naar AI, naar de fabriek van de toekomst. En ook hier blijft hij pragmatisch.

"Eigenlijk verdienen we meer aan de logistiek dan aan de fles. Je mag ervan uitgaan in onze branche dat je flessen kunt maken. Dat kan ik, dat kunnen ook al mijn collega's. Maar de efficiëntie in je fabriek wordt veelal door de logistiek bepaald."

Hij beschrijft hoe hij ooit een uur lang voor het raam ging staan kijken: "Als je dan kijkt waar onze mensen mee bezig zijn, dan is dat voor een heel groot deel logistiek. Dus materialen aanvoeren, gereed product afvoeren. Het moet gebeuren, want ze wandelen nu zelf naar de klant toe, zeg ik altijd. Maar de klant betaalt daar niet voor."

"Eigenlijk wil je alles wat repetitief is, wel moet gebeuren, maar geen waarde toevoegt, wil je eruit halen."

De heilige graal? "De pallet komt uit de machine rollen en hij rolt vanzelf de vrachtwagen in. En daar staat dan een zelfrijdende Tesla truck die dat ding naar de klant brengt."

Maar ook hier blijft hij realistisch: "Dat is heel erg een kost-de-baten-analyse van wat is goed te automatiseren werk tegen een redelijke prijs." En een nieuw element komt erbij: ruimte. "Als ruimte wat steeds meer een beperkende factor wordt, dan kan je er ook nog eens anders over na gaan denken. Als de automatisering jou kan gaan helpen dat je bijvoorbeeld niet een nieuw pand moet gaan kopen omdat het anders niet meer past."

Goede data als fundament en de juiste mensen om die data eruit te krijgen

Wat is volgens André de basis voor de fabriek van de toekomst? Data. Maar dan wel goede data.

"Je moet het zien alsof je een huis gaat bouwen. Als je zelf goede keuzes wil maken, moet je goede informatie hebben. Maar dat gaat je machine learning of je AI zal dat ook moeten hebben. Ja, want anders gaat hij dingen verzinnen, dan gaat hij hallucineren en dan ben je nog verder van huis."

Hij waarschuwt: "Als je geautomatiseerd verkeerde dingen gaat doen, dan ga je heel efficiënt verkeerde dingen doen."

En dan komt zijn mooiste reflectie over ervaring. "Ervaring is een lust en een last. Je kan heel ervaren altijd hetzelfde blijven doen en geen stap verder komen. Sterker nog, je kan de ervaring gebruiken om alles tegen te houden. Ja, wil niet, kan niet, hebben al geprobeerd, werkt niet. Wat weet jij ervan? Ik heb ze allemaal gehad."

Hij beschrijft het fenomeen van de "wizard" op de werkvloer: "Soms heb je ervaren mensen die zijn een soort wizards. Niemand komt eruit. We hebben de gebruiksaanwijzingen al vier keer uitgevloeid en leveranciers gebeld en op alle knoppen gedrukt. En vervolgens komt de wizard erbij met de magic stick. En in één keer, hij loopt, goed product. Hoe kan het dan? En als je dan gaat vragen, dan krijg je vaak nog eens geen antwoord."

Het risico daarvan? "Als die morgen zijn been breekt en bij hem zes weken weg komt, als die bij de buurman gaat werken, zien we hem terug."

Vandaar zijn keuze om ook anders naar personeel te kijken. Voor de planning nam hij een wiskundige aan. "Een planningsvraagstuk, dat is eigenlijk een rekensom. Een goede planner verzamelt ervaringskennis ook weer. Die weet bijvoorbeeld, als ik dat product op die machine zet, dan gaat het toch altijd iets langer dan dat ik hem op de andere machine zet. Maar ja, wederom breekt zijn been en ik weet het niet."

"In principe een goede planning is een optimalisatie vraagstuk. Met beperkte middelen moet je het maximale uithalen. Als je een nieuwe planner binnenkrijgt, dan heeft die jaren nodig om dat goed in de smiezen te krijgen. Maar het is gewoon data."

"We hebben er nu voor gekozen, nou laten we die wiskundige binnenhalen. Laat die maar eens theoretisch gaan modelleren van, nou wat wil je nu hebben? Welke data heb je al? Wat ontbreekt en hoe kunnen we die eruit halen? En vervolgens kun je er rekensommen van gaan maken. En kan je de AI ermee aan de slag zetten. Dan ben je een stuk verder."

Kijk naar China

Zijn tip voor andere ondernemers begint dichtbij huis, maar reikt verder. "Het begint met inspiratie krijgen. Dus dat is sowieso om je heen naar kijken. Maar ook ga op zoek naar partijen waarvan je weet dat die verder zijn."

"Reis eens rond in de wereld. Dat helpt ook. En dan bedoel ik vooral en naar het westen en naar het oosten."

Hij vertelt over China: "Als ik bijvoorbeeld in China wel eens kom, daar leer ik iedere keer weer zoveel dingen, dat ik denk van, wauw, ze hebben er nog nooit over nagedacht. Het grappige is bijvoorbeeld als je daar een fabriek bezoekt. Dat is een hele andere opbouw dan wij hier hebben."

Martin Grincevschi Ez2p8q9rqq Unsplash

"Wij bouwen een fabriek. We bouwen een zo groot mogelijk, zo goedkoop mogelijk blokkendoos. En vervolgens gaan we het intern soms heel erg moeilijk maken. Bijvoorbeeld, we willen geen verdiepingsvloeren erin hebben. Maar als je gerobotiseerd een palletje weg wil gaan zetten op 18 meter, is dat altijd heel moeilijk. In China heb je heel veel fabrieken die zijn als een flatgebouw gebouwd. De onderste etage is best hoog, want er staan de machines. Maar voor de rest zijn het gewoon verdiepingen van drie, vier meter hoog. Daar kan je met een ontzettend simpele en relatief goedkope AGV helemaal automatiseren."

Hij kijkt zelfs door zijn eigen fabriek met diezelfde frisse blik: "Ik vind het nog steeds jammer als ik door mijn fabriek loop, waar de productiemachines staan. Mijn machines zijn nog geen 2,5 meter hoog en we zitten in een hal van 6 meter. Dat zijn allemaal kubes. Ik doe er niks mee. Dat is eigenlijk hartstikke zonde."

"En om op die manier na te denken, dat vind ik echt het gaafste wat er is."

Wat we van André kunnen leren? Pragmatisch automatiseren betekent niet minder ambitieus zijn. Integendeel. Het betekent:

  • Beginnen vanuit de standaard, niet vanuit wensenlijstjes
  • Klein houden van besluitvorming, niet 35 mensen rond de tafel
  • Op gevoel kiezen met wie je in zee gaat, want het gaat altijd ergens schuren
  • Durven beginnen en accepteren dat het tussendoor fout gaat
  • Investeren in goede data voordat je over AI begint
  • De juiste mensen binnenhalen, soms een wiskundige, soms een data-engineer
  • Inspiratie zoeken ver buiten je eigen comfortzone, tot in China toe

Of, in de woorden van André zelf: "Hou een doel voor ogen. Begin maar. Durf ook fouten te maken."

Wil jij ook de volgende stap zetten in automatisering? Neem contact met ons op en we gaan graag het gesprek aan.