Je magazijn optimaliseren: van brandjes blussen naar grip op je processen

Een vrachtwagen staat te wachten, een reachtruck heeft storing, een medewerker meldt zich ziek en ondertussen komt er een spoedorder binnen. Voor veel warehousemanagers zijn dit herkenbare verstoringen die gedurende de dag om snelle beslissingen vragen. Maar wanneer je vooral bezig bent met problemen oplossen, blijft er weinig ruimte over om structureel te verbeteren. Hoe zorg je ervoor dat je niet iedere dag dezelfde brandjes hoeft te blussen? In dit artikel ontdek je hoe stabiele processen, goede KPI's en betrouwbare data helpen om meer grip te krijgen op je magazijn.

Arjen Lagerweij Op Tablet In Magazijn
Koen Janssen

Auteur

Koen Janssen

Bijdrager

Arjen Lagerweij

Ben je aan het sturen of vooral problemen aan het oplossen?

Tijdens de ICT & Logistiek beurs in Utrecht woonden we vanuit Blisss een presentatie bij van Arjen Lagerweij, logistiek consultant bij evofenedex. Als ondernemersvereniging voor bedrijven met een logistiek of internationaal belang ondersteunt evofenedex ruim 15.000 leden met onder meer kennis, advies, opleidingen en belangenbehartiging rond logistiek en internationaal ondernemen. In zijn presentatie liet Lagerweij zien hoe een magazijn zich kan ontwikkelen van reactief naar steeds slimmer aangestuurd. In dit verslag gebruiken we die inzichten als vertrekpunt en vertalen we ze naar de praktijk van groothandels: hoe creëer je grip op processen, KPI’s en data voordat je de volgende stap in digitalisering zet?

De meest reactieve situatie laat zich goed samenvatten als zoeken, bellen en improviseren. Een picker kan een artikel niet vinden en belt een collega die uit ervaring weet waar het mogelijk staat. Een vrachtwagen arriveert terwijl het dock nog bezet is, waardoor ter pelkke een andere oplossing moet worden bedacht. Of een belangrijke order blijkt niet compleet en medewerkers zetten alles op alles om deze toch op tijd de deur uit te krijgen. Zulke acties kunnen noodzakelijk zijn en problemen voor die dag oplossen, maar wanneer dezelfde situaties regelmatig terugkomen, wordt improviseren feitelijk onderdeel van je proces.

Dagelijks Beslissen In Het Magazijn

Daar zit het verschil tussen een probleem oplossen en een proces verbeteren. Een eervaren warehousemanager kan uitstekend zijn in het oplossen van verstoringen, terwijl de oorzaken van die verstoringen blijven bestaan. De order gaat vandaag alsnog mee, maar morgen staat iemand misschien opnieuw naar dezelfde voorraad te zoeken. Grip ontstaat pas wanneer je zichtbaar maakt waar problemen ontstaan, waarom ze terugkeren en wat er structureel moet veranderen om ze te voorkomen.

Grip begint met een stabiel en gestandaardiseerd proces

Een magazijn waarin veel wordt geïmproviseerd, hoeft op papier helemaal niet slecht te presteren. Orders kunnen uiteindelijk op tijd vertrekken en problemen worden dankzij ervaren medewerkers opgelost voordat de klant er iets van merkt. Toch maakt dat de operatie kwetsbaar. Zodra bepaalde medewerkers afwezig zijn, het drukker wordt of meerdere verstoringen tegelijkertijd optreden, blijkt hoeveel kennis en besluitvorming eigenlijk in de hoofden van mensen zit.

De eerste stap naar meer grip is daarom niet direct nieuwe technologie toevoegen, maar zorgen voor een stabiel en gestandaardiseerd proces. In de presentatie wordt de ontwikkeling van het magazijn beschreven aan de hand van zes niveaus: reactief, gestandaardiseerd, meetbaar, datagedreven, AI-ondersteund en uiteindelijk zelflerend. Standaardiseren betekent in de praktijk dat je duidelijke afspraken maakt over hoe terugkerende werkzaamheden worden uitgevoerd, wie waarvoor verantwoordelijk is en wat er moet gebeuren wanneer iets afwijkt. Zo voorkom je dat medewerkers bij dezelfde situaties telkens opnieuw zelf moeten bepalen wat de beste aanpak is.

Zes Niveaus Van Een Slim Magazijn

Neem het aanvullen van een picklocatie. Als een medewerker pas ingrijpt wanneer een picker voor een leeg vak staat, ontstaat dezelfde verstoring telkens opnieuw. De picker moet wachten of zoeken, iemand anders moet de aanvulling regelen en mogelijk komt de planning van een spoedorder verder onder druk te staan. Met duidelijke afspraken over wanneer aanvulling nodig is, wie daarvoor verantwoordelijk is en hoe de taak zichtbaar wordt, voorkom je dat een voorspelbare situatie iedere keer een nieuw probleem wordt.

Kleine verstoringen worden samen een groot probleem

Hoe belangrijk zo’n stabiele basis is, wordt in de presentatie zichtbaar aan de hand van Order Orion: een fictieve spoedorder voor een machinefabriek. De order bestaat uit acht pallets en vier dozen en moet de volgende ochtend om 08.00 uur bij een vaste klant worden geleverd. Daarvoor moet de order verschillende stappen doorlopen, van ontvangst en opslag tot orderverzameling, controle, verpakken, laden en transport. Onderweg kunnen op al die momenten kleine verstoringen ontstaan.

Denk bijvoorbeeld aan voorraad die niet op de verwachte locatie ligt, een picklocatie die niet tijdig is aangevuld of een order die niet de juiste prioriteit heeft gekregen. Later blijkt misschien dat verpakkingsmateriaal ontbreekt of dat een dock bezet is op het moment dat de vrachtwagen moet worden geladen. Geen van deze problemen hoeft afzonderlijk grote gevolgen te hebben, maar samen zorgen ze voor vertraging, extra handelingen en steeds nieuwe beslissingen. Uiteindelijk lukt het misschien alsnog om de order te versturen, maar de vraag is hoeveel improvisatie daarvoor nodig was.

Eén Magazijn. Zes Beslissingen

Dat maakt het verleidelijk om alleen naar het eindresultaat te kijken: de order is immers vertrokken. Voor structurele verbetering moet je juist kijken naar wat er onderweg gebeurde. Waar moest iemand zoeken, wachten of corrigeren? Welke verstoring kwam vaker voor en welke had de meeste invloed op het proces? Zodra je dat wilt begrijpen, kom je bij de volgende stap: meten.

KPI's vertellen je waar het misgaat, niet waarom

Veel groothandels beschikken al over rapportages en dashboards met informatie over hun logistieke prestaties. Daarmee is echter nog niet automatisch sprake van grip. Een KPI kan zichtbaar maken dat iets afwijkt, maar verbetert het onderliggende proces niet vanzelf. Als je iedere maand ziet dat de orderverzamelnauwkeurigheid achterblijft, terwijl niemand onderzoekt waardoor dat komt, krijg je vooral een steeds nauwkeuriger beeld van hetzelfde probleem.

Een goede KPI moet daarom aanleiding zijn voor een gesprek en uiteindelijk voor actie. Een KPI zonder actie blijft slechts een getal. Meten heeft pas waarde wanneer je onderzoekt waarom een afwijking ontstaat en bepaalt wat er moet veranderen.

Arjen Lagerweij benoemt zes gebieden voor dagelijkse magazijnsturing: leverbetrouwbaarheid (OTIF), productiviteit, orderverzamelnauwkeurigheid, voorraadbetrouwbaarheid, veiligheid en doorlooptijd. In onderstaande visual zie je welke vraag iedere KPI helpt beantwoorden. Juist de samenhang is belangrijk: een lagere leverbetrouwbaarheid kan bijvoorbeeld voortkomen uit voorraadverschillen, te late aanvulling, onvoldoende capaciteit of problemen bij de orderverzameling.

Zes KPI’S Voor Grip Op Je Magazijn

Sturen op één getal kan een verkeerd beeld geven. Je kunt de productiviteit van orderpicking bijvoorbeeld verhogen, terwijl tegelijkertijd meer fouten ontstaan die later door een andere afdeling moeten worden hersteld. Het eerste cijfer verbetert dan, maar voor het totale magazijnproces hoeft dat geen vooruitgang te betekenen. Bekijk KPI’s daarom samen en onderzoek of een verbetering op de ene plek niet leidt tot extra werk of problemen op een andere.

Data vertelt het hele verhaal achter je KPI

Zodra je weet wat er gebeurt, ontstaat vanzelf de volgende vraag: waarom gebeurt het? Daarvoor moet je achter het KPI-cijfer kunnen kijken. Een voorraadbetrouwbaarheid van bijvoorbeeld 95 procent vertelt je dat er afwijkingen bestaan, maar nog niet waar ze zitten, wanneer ze ontstaan of waardoor ze worden veroorzaakt. De onderliggende data moet je helpen om dat verhaal zichtbaar te maken.

Stel dat het aantal pickfouten de afgelopen weken is toegenomen. In plaats van alleen het percentage te volgen, kun je onderzoeken op welke artikelen, locaties, momenten of medewerkersgroepen de afwijkingen voorkomen. Misschien blijkt dat veel fouten plaatsvinden op locaties waar recent artikelen zijn verplaatst. Het kan ook zijn dat de stijging samenvalt met de komst van nieuwe medewerkers of met drukke momenten waarop bepaalde controles worden overgeslagen. Dan verandert een algemeen probleem als ‘we maken te veel pickfouten’ in een concrete hypothese die je kunt onderzoeken.

Dat is de stap van meetbaar naar datagedreven werken. Het betekent niet dat ieder besluit automatisch door cijfers wordt bepaald. Ervaring en kennis van medewerkers blijven belangrijk om te begrijpen at er in de praktijk gebeurt. Het verschil is dat besluiten niet uitsluitend meer gebaseerd zijn op gevoel en individuele ervaring, maar ondersteund worden door informatie waarmee patronen en oorzaken zichtbaar worden.

Wat betekent dit voor je ERP en magazijnsoftware?

Voor groothandels ligt hier een duidelijke verbinding met digitalisering. Om goed op processen te kunnen sturen, moeten gegevens uit de operatie betrouwbaar en bruikbaar beschikbaar zijn. Denk bijvoorbeeld aan artikelgegevens, voorraadstanden, locaties, verkoop- en inkooporders en de registraties van goederenbewegingen. Wanneer die informatie verspreid staat over verschillende systemen of niet consequent wordt bijgehouden, wordt het moeilijker om afwijkingen te verklaren en processen gericht te verbeteren.

Met Business Central voor de groothandel kun je onder andere verkoop, inkoop, voorraad en financiële verwerking met elkaar verbinden. Afhankelijk van de inrichting van het magazijn kunnen scanning, een WMS of andere aanvullende oplossingen daarop aansluiten. Daarmee ontstaat een technische basis om informatie door het proces heen vast te leggen en beschikbaar te maken. Maar de aanwezigheid van software betekent nog niet dat je automatisch beschikt over betrouwbare stuurinformatie.

Wanneer een medewerker een fysieke voorraadverplaatsing niet registreert, kan het systeem bijvoorbeeld voorraad tonen op een locatie waar het artikel in werkelijkheid niet meer ligt. Als niet duidelijk is wie verantwoordelijk is voor het aanvullen van een picklocatie, lost een dashboard die onduidelijkheid evenmin op. En wanneer processen per medewerker verschillend worden uitgevoerd, kan dezelfde registratie verschillende betekenissen krijgen. Goede software versterkt daarom vooral processen en afspraken die voldoende duidelijk zijn ingericht.

Dat is ook waarom wij vanuit Blisss bij digitalisering niet alleen naar functionaliteit kijken. Een ERP-implementatie biedt juist de gelegenheid om processen, verantwoordelijkheden en informatiestromen kritisch te bekijken. Welke informatie heeft iemand op welk moment nodig? Welke handeling moet worden geregistreerd en waarom? En welke gegevens willen we later gebruiken om te beoordelen of het proces goed verloopt? Zo wordt software niet alleen een plek waar transacties worden vastgelegd, maar een fundament waarmee je processen beter kunt sturen.

Van brandjes blussen naar grip op je magazijn

Een slim magazijn begint niet bij de nieuwste technologie. Het begint bij processen die voldoende stabiel zijn om te standaardiseren, metingen die zichtbaar maken waar prestaties afwijken en betrouwbare data waarmee je kunt achterhalen wat daarachter zit. Pas wanneer die basis op orde is, ontstaat de mogelijkheid om steeds verder vooruit te kijken en beslissingen eerder te ondersteunen.

Voor groothandels betekent dit dat een ERP-systeem, WMS of dashboard nooit op zichzelf het antwoord is. De waarde ontstaat wanneer processen, mensen en informatie goed op elkaar aansluiten. Vanuit Blisss zien we technologie daarom als een middel om betere processen te ondersteunen en betrouwbare informatie beschikbaar te maken. Zo hoef je niet steeds beter te worden in brandjes blussen, maar kun je steeds meer voorkomen dat dezelfde brandjes opnieuw ontstaan.

Daarmee ligt ook de basis voor de volgende stap. Wanneer je processen zijn gestandaardiseerd en de onderliggende data betrouwbaar is, kun je technologie niet alleen gebruiken om terug te kijken, maar ook om vooruit te kijken en beslissingen te ondersteunen. In deel 2 van dit verslag gaan we daarom in op AI in het magazijn: welke beslissingen kun je slimmer ondersteunen?